Industri Meriah Tapi Filem Kita Hilang Hala Tuju

January 25, 2007

Industri Meriah Tapi Filem Kita Hilang Hala Tuju
Hartati Hassan Basri dan Mohd Nasif Badaruddin; HARIAN METRO, (25 Jan 2007)
 
KALAU dilihat secara mendalam topik Masa Depan Filem Melayu Hancur yang dibincangkan dalam program Fenomena Seni Jumaat lalu, ia boleh dilihat sebagai satu amaran kepada karyawan filem mengenai masa depan filem kita.
 
Kalau sekadar dilihat dari segi kutipan filem yang mencatat box-office atau pecah panggung serta pertambahan bilangan filem yang dihasilkan akhir-akhir ini, mungkin topik ini dianggap tidak relevan dengan keadaan semasa.
 
Tapi adakah filem-filem yang dihasilkan itu bermutu dan membanggakan? Istilah mengenai filem Melayu atau filem nasional juga sering diperdebatkan apabila kini ada filem Melayu, ada filem yang dihasilkan dalam bahasa Mandarin dan Tamil.
 
Malah ada filem menggunakan pelbagai bahasa, relevan dengan bahasa pertuturan masyarakat Malaysia. Istilah filem Melayu dikatakan tidak boleh dipakai lagi kerana rakyat negara ini berbilang kaum dan bukan Melayu saja.
 
Ketua Pengarah Perbadanan Kemajuan Filem Nasional Malaysia (Finas), Mohd Mahyidin Mustakim yang diundang sebagai panel dalam program itu pada awalnya mempersoalkan tajuk ini kerana disifatkannya tidak bersandarkan fakta dan sekadar andaian semata-mata.
 
Katanya, filem Melayu semakin berkembang dengan penambahan jumlah filem dan kutipan dari tahun ke tahun. Misalnya pada 1997 ada 10 filem tetapi jumlahnya meningkat kepada 16 pada 2003 kemudian 21 (2004) manakala 2005 dan 2006 lebih 20 filem ditayangkan.
 
Jumlah kutipan juga, katanya, turut meningkat dari RM16 juta pada 1997 kepada RM26 juta pada 2005 dan pada 2006 angka kutipan bertambah kepada RM27.8 juta.
 
Selain Mahyidin, rancangan yang dihoskan Rosyam Nor ini turut mengundang Penerbit Eksekutif Tayangan Unggul Sdn Bhd, Gayatri Su-Lin Pillai dan Pengarang Bintang Popular, Berita Minggu, Roslen Fadzil.
 
Mengulas diskusi ini, bekas Ketua Pengarah Finas, Datuk Zain Hamzah berkata filem Melayu belum lagi hancur cuma nampak tidak tentu arah dan hilang hala tuju. Jika tidak dikawal ia boleh menuju kehancuran.
 
Katanya, sepatutnya penggiat industri menggunakan filem sebagai medium untuk pembangunan budaya dan menggunakan imej bahasa Melayu tetapi sekarang ini filem kita nampak tidak tentu arah dengan bahasa rojak dan hanya memikirkan keuntungan semata-mata.
 
“Kemasukan filem luar turut menyumbang ‘kegagalan’ kita membantu pembangunan imej negara bangsa Malaysia. Mereka macam tidak peduli langsung hal pembinaan imej.
 
“Malah apabila disebut filem berjaya, banyak orang kata ia dinilai dari segi kutipan pecah panggung. Ini tidak tepat sebenarnya kerana filem terbaik patut dinilai dari segi kualiti.
 
“Sebagai contoh, filem Cicak-Man yang dianggap berjaya tetapi saya tidak nampak di mana budaya serta imej Melayu dan Malaysia yang ditonjolkan. Ia tidak lebih sekadar hiburan semata-mata dan tiada elemen mendidik,” katanya.
 
Tambah Zain, tidak dinafikan Finas banyak membantu industri melalui Dasar Filem Negara (DFN), tetapi adakah ia diikut atau tidak?
 
“Apa yang diperhatikan, ramai yang lebih berminat membicarakan soal untuk mendapatkan dana filem RM50 juta berbanding pengisian filem.
 
“Filem sewajarnya memasukkan elemen perpaduan dan ia tidak semestinya menampilkan gandingan tiga bangsa semata-mata. Tetapi boleh ditampilkan dalam apa jua bentuk walaupun contoh kecil tetapi memberikan impak besar seperti orang Melayu membantu membuang kaca di tempat kanak-kanak Cina bermain,” katanya.
 
Bekas Ketua Pengarah Finas kedua itu turut mencadangkan supaya Fenomena Seni membincangkan tajuk bagaimana industri filem memainkan peranan dalam perpaduan rakyat Malaysia.
 
Ini kerana kerajaan hanya memberikan gambaran dan tema sahaja, tetapi bagaimana pelaksanaan dan sumbangan yang dapat diberikan penggiat filem terhadap usaha murni ini.
 
Pensyarah Filem di Jabatan Media, Universiti Malaya, Dr Abu Hassan Hasbullah berkata, pada dasarnya masa depan filem Melayu memang cerah tetapi apa yang kurang ialah dari aspek intelektual dalam garapannya.
 
Katanya, filem Melayu yang dihasilkan sekarang lebih berlegar kepada tema sempit manakala naratifnya dangkal dan tidak berkembang.
 
“Karyawan kita tidak melihat dan membawa isu kemanusiaan yang lebih besar seperti kemiskinan, sempadan, politik atau kemalangan jalan raya yang menjadi pembunuh masyarakat kita.
 
“Sebaliknya, karyawan kita lebih suka mengangkat persoalan kecil yang bukan terjadi dalam masyarakat sebenar seperti filem Nana Tanjung. Banyak persoalan besar seperti banjir yang menenggelamkan Johor atau bapa merogol anak atau pemandu mabuk yang meragut nyawa masyarakat,” katanya.
 
Tambah Dr Abu Hassan, selain naratif, karyawan kita juga tidak sedar mereka memerlukan dasar yang perlu dipegang dalam menghasilkan filem.
 
“Orang yang akan menilai dan angkat filem kita ialah masyarakatnya sendiri dan masyarakat luar. Memang ada filem kita yang hebat apabila menang di festival luar negara tetapi apakah masyarakat kita sudah benar-benar menghargai dan mengangkat filem kita?
 
“Jawapannya tidak. Jadi, cabaran karyawan kita ialah bagaimana mahu membuatkan 24 juta rakyat Malaysia bangga dengan filem kita.
 
“Tapi sekarang ada karyawan menghasilkan filem Melayu, filem Cina dan filem Tamil. Mengapa harus terjadi begitu? Seharusnya kita perlu ada satu filem yang boleh diterima masyarakat kita iaitu masyarakat Malaysia.
 
“Seharusnya karyawan kita sedar bahawa filem kita perlu ada identiti. Jalan terbaik ialah dengan menghasilkan filem Melayu tetapi boleh diterima masyarakat Malaysia. Untuk kaum Cina ada filem dari Hong Kong begitu juga masyarakat India ada filem dari India.
 
“Jadi kita tidak perlu filem yang menggunakan bahasa itu, sebaliknya filem Melayu dengan tema dan persoalan yang lebih besar.
 
“Saya tidak bersetuju kita perlu ada filem bahasa Cina atau Tamil kononnya menggambarkan realiti masyarakat. Sepatutnya karyawan kita perlu pertahankan kekurangan ini dengan menghasilkan filem yang ada identiti iaitu melalui filem nasional dan menjadi industri filem Melayu,” katanya.
 
Sementara, itu penulis skrip dan pengarah Norhan Mahmod, berkata tajuk Masa Depan Filem Melayu Hancur adalah wajar kerana ia membincangkan ‘masa depan’ berdasarkan keadaan semasa yang tidak tentu arah dan bukannya hancur ketika ini.
 
“Kita lihat sekarang, tidak semua filem yang ditayangkan berjaya menambat hati penonton dan mencapai tahap ‘pecah panggung’. Jadi hanya bersandarkan dua atau tiga filem yang laku dan mengatakan kutipan RM27.8 juta tahun lalu adalah bukti berjaya tidak tepat dan tidak boleh dijadikan ukuran kerana tidak semua jumlah ini ditampung sama rata.
 
“Jika diteliti lagi, filem berkisarkan anak mami berjaya kerana ia sudah ada peminatnya tersendiri, manakala filem baru seperti Cicak-Man adalah benda baru. Jadi, ia secara kebetulan memenuhi cita rasa kehendak peminat masa kini dan bersifat bermusim. Tambahan pula pelakon yang ditampilkan adalah wajah sama yang popular kini dan ditambah pula dengan kontroversi pelakon lain yang turut menyumbang kehangatannya.
 
“Kita harus ingat, filem Melayu pernah mengalami zaman jatuh bangun seperti era kemasukan filem Indonesia di tahun 60-an dan 70-an dulu yang ‘meranapkan’ kita. Situasi sekarang juga menunjukkan kian banyak drama bersiri dari Filipina dan Thailand yang mendapat perhatian penonton.
 
“Jika tidak dibendung dari sekarang, tidak mustahil selepas ini banyak lagi filem Filipina dan Thailand yang akan masuk selain dari Indonesia. Jika hal ini berterusan, bagaimana filem kita hendak bersaing dan bina jati diri negara bangsa Malaysia Filem luar hanya memikirkan keuntungan dan tidak fikir tanggungjawab kepada negara luar,” katanya.
 
Jelasnya lagi, apabila tiba saat itu nanti, filem Melayu akan hancur dengan sendirinya apabila tiada lagi orang ingin menonton kerana filem kita tiada pengisian dan tidak dijaga.
 
Apa yang lebih parah ketika ini, filem Melayu sekarang bukan setakat kurang pengisian, tetapi seakan tiada mesej. Penggiat filem tiada kesedaran dan kefahaman untuk mendidik masyarakat dengan moral dan resam tempatan.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: